Arz, yakım ve L2’ler

Ethereum çevresindeki en yaygın anlatılardan biri, ETH’nin Merge sonrasında deflasyonist bir varlığa dönüştüğüdür. Gerekçe teknik olarak doğrudur: ağ her işlemde taban ücreti yakar, madencilik kalktığı için ihraç düşmüştür ve yakım ihracı aştığında arz küçülür.

Bu bölüm iddianın doğru olup olmadığını tartışmaz, arzı ölçer. Sonuç tek cümleyle şudur: bir dönem doğruydu, artık değil.

Merge’den bu yana arz kayıtları blok blok tutuluyor. Üç tarihe bakmak yeterli.

Kaynak: ultrasound.money arz serisi · 27.08.2026.

Aradaki dönemler birbirinden tamamen ayrışıyor.

Deflasyon onsekiz ay sürdü. 15.09.2022 ile 13.03.2024 arasında arz gerçekten küçüldü. O tarihten sonra yön döndü ve bugün Merge anına göre arz 1,47 milyon ETH daha fazla. Son bir yılın artış hızı, deflasyon dönemindeki azalış hızının üç katından yüksek.

Arzın yönünü belirleyen şey basit bir çıkarmadır: ihraç eksi yakım. İhraç stake edilen miktara bağlıdır ve stake büyüdükçe artar. Yakım ise L1’de ödenen taban ücretinden gelir.

13.03.2024’te devreye giren Dencun yükseltmesi, EIP-4844 ile blob adı verilen ayrı ve çok daha ucuz bir veri alanı açtı. O tarihe kadar L2’ler verilerini normal işlem alanına yazıyor ve yüksek taban ücreti ödüyordu; bu ücretlerin tamamı yakılıyordu. Blob’lardan sonra aynı veri, karşılaştırılamayacak kadar düşük bir ücretle taşınmaya başladı.

Bugünkü tablo şöyle.

Kaynak: ultrasound.money yakım ve arz serileri · 27.08.2026. İhraç, net arz değişimi ile yakımın toplanmasıyla bulunmuştur; ayrı bir varsayım içermez.

Yakım bugün ihracın yüzde birbuçuğu. Deflasyon döneminde bu oran yüzde yüzün üzerindeydi; yakım ihraçtan büyüktü ve arz küçülüyordu. Aradaki fark, anlatının neden değiştiğini tek başına açıklar.

Yakımın oynak olduğunu da tabloda görmek mümkün: son yedi günün ortalaması (69,4 ETH/gün), son otuz günün ortalamasının (44,6) belirgin biçimde üzerinde. L1’de hareketlenme oldukça yakım hızla artabilir. Bu, aşağıda değinilen belirsizliğin somut örneğidir; tek bir haftanın rakamına dayanarak yön okumak doğru olmaz.

Buradaki gerilim, geçici bir aksaklık değil. Ethereum’un açıklanmış yol haritası veriyi ucuzlatmaya devam ediyor ve ucuzlayan her birim daha az ETH yakıyor.

Planlanan tarihler kesin değildir ve geçmişte kaymıştır.

Fusaka sonrası L2 veri maliyetlerinde belirgin düşüş bekleniyor; sektör tahminleri %40 ile %60 arasında değişiyor, ancak bu rakamlar bağımsız doğrulanmadı. Glamsterdam’ın hedeflediği kapasite artışı da aynı yönde çalışır: kapasite artınca birim ücret düşer.

Yani ağın ölçeklenme hedefi ile “yakım arzı küçültür” anlatısı aynı anda gerçekleşemez. Biri ilerledikçe diğeri zayıflar.

Bu tablo “ETH değer biriktirmiyor” anlamına gelmez ve öyle okunmamalıdır. Ciddi bir karşı argüman var.

Yakım, ETH’nin değer kazanma yollarından yalnızca biridir. Ağın ekonomisi staking ödülüne, ETH’nin L2’ler arasında uzlaşma varlığı olarak kullanılmasına ve teminat olarak tutulmasına da dayanır. Dolaşan arzın %34,8’i stake edilmiş durumda; bu miktar piyasada satılabilir arzın dışındadır. Yakımın küçülmesi, L2’lerde gerçekleşen ekonomik faaliyetin büyümesiyle telafi ediliyor olabilir.

Bu argümanın zayıf tarafı ölçülebilirlikte. Yakım doğrudan gözlenir; “L2 faaliyeti er geç L1’e değer taşır” önermesi ise henüz rakamla gösterilmedi. Bugün elimizde olan, azalan bir yakım ve artan bir arzdır.

Yukarıdaki rakamlar ölçümdür, tahmin değildir; arz ve yakım zincir üstünde kayıtlıdır ve aynı hesabı yapan herkes aynı sonucu bulur. Ancak bundan sonrası için üç belirsizlik var.

Yakım tek yönlü değil. Yakım L1’deki talebe bağlıdır. L1’de yoğun bir faaliyet dönemi başlarsa yakım hızla artabilir; 2021 ve 2024 başında bunun örnekleri görüldü.

İhraç sabit değil. Stake edilen miktar arttıkça ihraç da artar. Stake oranının nereye yerleşeceği bilinmiyor ve bunu değiştirmeye yönelik öneriler tartışılıyor.

Yol haritası değişebilir. 10.08.2026’da yayımlanan güncel yol haritasında kuantum direnci ve gizlilik öne çıktı; 2023 sürümünde ikisi de yoktu. Üç yıl sonrasının önceliklerini bugünden bilmek mümkün değil.

Bu sayfa ETH’nin gelecekte ne yapacağını söylemez. Arzın Merge’den bu yana nasıl değiştiğini ölçer ve bu değişimin sebebini gösterir. Bu bölüm veri ve olgusal tespit sunar; alım satım tavsiyesi içermez.

Son doğrulama: 27.08.2026. Arz ve yakım rakamları ultrasound.money serilerinden alınmıştır; başka bir kaynağın serisinde küçük farklar olabilir. Fusaka sonrası L2 ücret düşüşüne dair %40-60 aralığı sektör tahminidir ve bağımsız doğrulanmamıştır. Planlanan yükseltme tarihleri kesin değildir. Bu sayfa yatırım tavsiyesi değildir.