Blokzincir nedir?

Bir apartmanın aidat defterini düşünün. Normalde defter tektir ve yöneticinin çekmecesinde durur. Bir satırın silinip yeniden yazılıp yazılmadığını, o çekmeceye erişimi olmayan kimse bilemez. Blokzincir bu defteri çoğaltır: her daire kendi kopyasını tutar, yeni sayfa açılmadan önce bir önceki sayfanın özeti yeni sayfanın başına yazılır. Biri kendi kopyasında eski bir satırı değiştirmeye kalkarsa, o sayfadan sonraki bütün sayfaların özeti tutmaz ve diğer kopyalarla karşılaştırıldığında sapma anında görünür. Defter “değiştirilemez” olduğu için değil, değiştirildiği saklanamadığı için güvenilirdir.

• İşlem yayınlanır. Bir kullanıcı “şu hesaptan şu hesaba şu miktar” biçiminde bir talimat imzalar ve ağa gönderir. İmza, talimatın gerçekten hesap sahibinden geldiğini kanıtlar. Bkz. Cüzdan ve özel anahtar.
• İşlemler blok halinde paketlenir. Ağdaki bilgisayarlar bekleyen işlemleri toplar ve belirli aralıklarla bir “blok” oluşturur. Bitcoin ağında blok aralığı ortalama 10 dakika, Ethereum ağında yaklaşık 12 saniyedir.
• Her blok bir öncekine mühürle bağlanır. Bloğun içeriği, hash adı verilen sabit uzunlukta bir özet değere dönüştürülür. Yeni blok, kendinden önceki bloğun özetini içinde taşır. İçerikteki tek bir karakter değişirse özet tamamen başkalaşır; bu yüzden zincirin ortasından bir sayfa değiştirmek, sonrasındaki bütün sayfaları da yeniden üretmeyi gerektirir.
• Ağ hangi bloğun geçerli olduğunda anlaşır. Kimin blok ekleyeceği ve rekabet halinde hangi zincirin doğru kabul edileceği bir uzlaşma kuralına bağlıdır. Bkz. Doğrulayıcı ve uzlaşma.
• Kopyalar dağıtık durur. Defteri tek bir kurum tutmaz; ağa katılan her düğüm (node) tam veya kısmi kopyayı saklar ve gelen her bloğu kendi kurallarına göre denetler. Kurallara uymayan bloğu kendisi reddeder.

Blokzincirin ürettiği şey para değil, doğrulanabilir kayıttır. Bugüne kadar bir varlığın kime ait olduğunu bilmek için o kaydı tutan kuruma güvenmek gerekiyordu: bankaya, tapu dairesine, saklamacı kuruluşa. Bu kurumların çoğu işini düzgün yapar, ama dışarıdan bakan biri kaydın tutarlılığını kendi başına denetleyemez. Blokzincir bu denetimi herkese açar. Kayıt ortak, kural açık, geçmiş izlenebilirdir.

GDV’nin ilgilendiği yer tam olarak burasıdır. Gerçek dünya varlıklarının (tahvil, gayrimenkul, emtia, fatura alacağı) zincire taşınmasının anlamı, bir varlığı “dijitalleştirmek” değil; sahiplik ve devir kaydını tek bir kurumun insafından çıkarıp denetlenebilir bir katmana yerleştirmektir. Değer üretimi kaydın kendisinde değil, o kayda dayanarak kurulabilen işlemlerde ortaya çıkar: teminat gösterme, saatler yerine saniyeler içinde devir, otomatik gelir dağıtımı. Blokzincir bu işlemlerin üzerine oturduğu zemindir; tek başına bir iş modeli değildir.