WASHINGTON D.C. – Avrupa Birliği, küresel tedarik zincirindeki taşları yerinden oynatacak bir hamleyle Amerika Birleşik Devletleri’ne stratejik bir “Kritik Maden İttifakı” teklif etti. Washington’da gerçekleşen üst düzey zirvede sunulan bu yol haritası, Batı ekonomilerinin yeşil enerji ve savunma sanayisinde Çin’e olan kronik bağımlılığını sona erdirmeyi hedefliyor (Reuters, Bloomberg).
Stratejik Rezerv ve Fiyat Kalkanı
Anlaşma taslağı, ABD’nin kısa süre önce hayata geçirdiği 12 milyar dolarlık “Project Vault” maden stoklama programı ile Avrupa’nın yeni hammadde merkezlerinin entegre edilmesini öngörüyor. Bu iş birliği sayesinde, lityum ($Li$), kobalt ($Co$) ve nikel ($Ni$) gibi kritik metallerin iki bölge arasındaki ticaretinde gümrük vergilerinin ve ihracat kısıtlamalarının tamamen kaldırılması planlanıyor. Ayrıca, piyasadaki fiyat dalgalanmalarına karşı ortak bir “taban fiyat” mekanizması kurularak Batılı madencilik projelerinin Çin’in fiyat manipülasyonlarından korunması amaçlanıyor (CNBC, Financial Times).
Tedarik Zincirinde “Ekonomik Kale” Modeli
Pekin’in nadir toprak elementleri üzerindeki %90’ı aşan pazar hakimiyeti, AB ve ABD’yi üretim kapasitelerini birleştirmeye zorluyor. Teklif edilen ortaklık, sadece hammadde çıkarımını değil, bu maddelerin işlenmesi ve geri dönüştürülmesi süreçlerini de kapsıyor. Özellikle elektrikli araç bataryaları ve yarı iletkenler için hayati önem taşıyan mıknatısların üretimi noktasında, transatlantik bir üretim hattı kurulması hedefleniyor (The Economist, Associated Press).
2030 Hedefleri: Bağımlılığı Kırmak
AB’nin sunduğu vizyon belgesi, 2030 yılına kadar stratejik madenlerde Çin’e olan bağımlılığı %50’nin altına indirmeyi taahhüt ediyor. Bu kapsamda, Grönland ve Kuzey Ülkeleri’ndeki yeni maden sahalarının ABD sermayesiyle açılması ve elde edilen ürünlerin her iki pazarda da öncelikli olarak kullanılması gündemde. Diplomatik metinde, müttefiklerin birbirlerinin toprak bütünlüğüne saygı duyacağı vurgulanarak geçmişteki ticari sürtüşmelerin de önüne geçilmesi amaçlanıyor (Euronews, Forbes).
“Bu ittifak, küresel ekonominin yeni para birimi olan metaller üzerinde Batı’nın denetimini yeniden tesis etme çabasıdır.” (The New York Times, NBC News).
Sonraki Adım
Bu ortaklık teklifinin yasalaşması durumunda, lityum ve nadir toprak elementleri madenciliği yapan şirketlerin borsa performanslarında ciddi bir hareketlilik bekleniyor.
Kaynakça
Associated Press. (2026, 4 Şubat). Diplomatic shifts at Washington mineral summit as EU eyes closer US cooperation. AP News.
Bloomberg News. (2026, 3 Şubat). Inside ‘Project Vault’: The U.S. $12 billion plan to stockpile critical metals. Bloomberg Terminal.
CNBC. (2026, 4 Şubat). Market reaction: Critical mineral stocks surge following EU-US partnership proposal. CNBC Economy.
European Commission. (2026, 15 Ocak). RESourceEU: Annual report on strategic autonomy and raw materials. European Union Publications Office.
Euronews. (2026, 2 Şubat). Brussels targets strategic independence with new Washington mining deal. Euronews Business.
Forbes. (2026, 4 Şubat). The new gold rush: Why the transatlantıc mineral alliance changes everything for EV makers. Forbes Advisor.
Reuters. (2026, 4 Şubat). EU proposes strategic critical minerals partnership to United States to counter China’s market dominance. Reuters World News.
The Economist. (2026, 29 Ocak). The new great game: Why the West is racing for rare earths. The Economist Intelligence Unit.