Dört yıllık döngü iddiası

Bitcoin çevresindeki en yaygın iddia, fiyatın yarılanmaya bağlı dört yıllık bir döngü izlediğidir: arz azalır, fiyat bir buçuk yıl içinde zirveye çıkar, ardından uzun bir düşüş gelir ve sonraki yarılanmayla döngü yeniden başlar. Bu bölüm iddianın doğru olup olmadığını değil, elimizdeki kanıtın ne kadar güçlü olduğunu ölçer.

Günlük fiyat geçmişinden ölçüldüğünde, son üç yarılanmadan sonraki zirveler birbirine oldukça yakın bir gecikmeyle geliyor. İlk yarılanma ise bu düzenin dışında kalıyor.

Kaynak: 2015 öncesi Bitstamp, sonrası Coinbase Exchange günlük serisi · 17.08.2026.

Son üç gecikme 21 günlük bir aralığa düşüyor. 2012 döngüsü ise beş aydan fazla sapıyor ve dört gözlemin yayılımını 21 günden 180 güne çıkarıyor.

Bu satır ne anlama geliyor, tartışmalı. İki okuma var ve ikisi de savunulabilir.

Birinci okuma: düzen evrensel değil. Dört gözlemin biri uymuyorsa, elimizdeki şey bir yasa değil, üç kez tekrarlamış bir tesadüf olabilir. Bu okumaya göre 2012 satırı iddianın gücünü doğrudan düşürür.

İkinci okuma: 2012 farklı bir piyasaydı. O dönemde Bitcoin’in piyasa değeri yüz milyon dolar mertebesindeydi, işlem hacminin büyük kısmı tek bir borsada toplanmıştı, kurumsal erişim ve türev piyasası yoktu. Bu koşullarda fiyatı birkaç büyük katılımcı belirleyebilir. Bu okumaya göre 2012, düzenin istisnası değil, düzenin henüz oluşmadığı bir dönemdir; piyasa derinleştikçe davranış oturmuştur.

İkinci okumanın lehine sağlam bir yan var: 2012 piyasasının ince olduğu, zirve tarihine bakmadan da bilinen bir olgudur. Yani bu, “veriye bakıp uymayanı atmak” değildir.

Yine de üç itiraz duruyor. Birincisi, 2012’yi çıkarmak gözlem sayısını üçe düşürür; bir düzeni korumak için veri çıkarmak o düzenin istatistiksel gücünü artırmaz, azaltır. İkincisi, gerekçe sonradan hatırlanmıştır: bir gözlemi dışarıda bırakma ölçütü, o gözlemin uymadığı görülmeden önce belirlenmiş olmalıdır. Üçüncüsü ve en önemlisi, rejim argümanı simetriktir. Olgunlaşma bir kez davranışı değiştirdiyse tekrar değiştirebilir. 2024 döngüsü spot borsa yatırım fonları, kurumsal akım ve derin türev piyasasıyla geldi; bu, 2012’den 2016’ya geçişten daha büyük bir yapısal değişim olabilir. “2012 farklı bir piyasaydı” diyen mantık, “2024 de farklı bir piyasa olabilir” demek zorundadır.

Bu sayfa iki okumadan birini seçmez, çünkü elimizdeki veri seçimi yapmaya yetmiyor.

2013 yılı ayrıca çift tepe taşıyor. Fiyat önce 10 Nisan 2013’te 259 dolara çıkıp geri çekildi, sonra 30 Kasım 2013’te 1.163 dolara ulaştı. Birincisi yarılanmadan 133 gün, ikincisi 367 gün sonradır. Hangisinin döngü zirvesi sayılacağı tanıma bağlıdır ve tabloya yüksek olan alınmıştır. Erken dönem verisinin sınırı da şudur: 2011-2014 arasında işlem hacimleri bugünkünün çok altındaydı ve borsalar arasındaki fiyat farkları büyüktü. Tablodaki ilk satır, sonrakilerle aynı güvenilirlikte değildir.

Ölçüyü değiştirince düzen bozuluyor. Yukarıdaki tablo, zirveyi “yarılanmadan sonraki 18 ay içinde” arar. Bunun yerine “bir sonraki yarılanmaya kadar ulaşılan en yüksek nokta” sorulursa, 2020 döngüsünün zirvesi Kasım 2021 değil Mart 2024 olur; gecikme 547 gün değil 1.403 gün. İki tanım da savunulabilir. Ancak 18 aylık cevabı elde etmek için, daha yüksek olan sonraki tepeyi dışarıda bırakan bir pencere seçmek gerekir. Düzeni veriden bulup ölçüyü ona göre ayarlamak, kanıt üretmez. Bu uyarı, 2012’yi dışarıda bırakma gerekçesi için de aynen geçerlidir.

Zirveden sonraki en düşük noktalar ölçüldüğünde, dip tarafında zirveden daha tutarlı bir düzen çıkıyor. Dikkat çeken ayrıntı son sütundadır: üç tamamlanmış döngüde de dip, bir sonraki yarılanmadan yaklaşık on yedi ay önce gerçekleşmiş.

Son satırdaki dip kesinleşmemiştir. İçinde bulunduğumuz döngünün zirvesinden bu yana görülen en düşük noktadır; döngü sürdüğü için daha aşağısı görülebilir.

Burada bir asimetri var. Zirve gecikmesi 2012 döngüsünde düzenden 180 gün sapıyordu; dip ile sonraki yarılanma arasındaki mesafe ise üç döngüde 542, 513 ve 516 gün, yani 29 günlük bir aralıkta. Dip tarafındaki düzen, zirve tarafındakinden daha dayanıklı çıkıyor. Bunun bir sebebi olduğunu gösteren bir kanıt yoktur; gözlem sayısı yine üçtür.

Dip, bir önceki döngünün zirvesine göre nereye oturuyor? Bu ölçüde de son iki döngü birbirine yakın çıkıyor, ilk döngü ise yine ayrışıyor.

Son iki döngüde dip, bir önceki zirvenin hemen altına, %78 ve %84 seviyesine oturmuş. Bu yakınlık dikkat çekicidir ve olgunlaşma okumasını destekler. Ancak iki gözlemdir ve son satır kesinleşmemiştir; dip daha aşağı giderse bu oran da düşer. 2018 satırındaki 2,69 ise aynı ölçünün erken dönemde hiç geçerli olmadığını gösterir.

Genlik ise hiç tekrar etmiyor, üstelik tek yönde çöküyor. Dipten zirveye yükseliş 2015-2017 döngüsünde 131 kat, 2018-2021’de 21,9 kat, 2022-2025’te 8,2 kattı. Düşüşler de sığlaşıyor: %87, %84, %77. Piyasa değeri büyüdükçe aynı oranı üretmek için gereken sermayenin artması bunu beklenir kılar, ancak sonucu değiştirmez. Geçmiş döngülerin oranını geleceğe taşıyan bir hesap, bu tekrarın en zayıf tarafına yaslanmış olur: zamanlama kısmen tekrar etti, büyüklük hiç etmedi.

Yukarıdaki tablolar bir çıkarmaya izin veriyor: geçmiş döngülerin aralıkları bugüne uygulanırsa, bu döngünün dibi için bir tarih aralığı çıkar. Bu bölüm o hesabı yapar. Sonucun bir öngörü olmadığını baştan söylemek gerekir; yapılan şey üç gözlemin aritmetiğidir.

İki ayrı yol var ve aynı cevabı vermiyorlar.

İkisi birlikte 30 Eylül ile 20 Kasım 2026 arasını, yaklaşık yedi haftalık bir aralığı işaret ediyor.

Yani geçmiş döngüleri incelediğimizde, bu döngünün dibinin bu tarihler civarında oluşabileceğini görüyoruz. Oluşup oluşmayacağını göreceğiz. Bu bir beklenti ya da hedef değil; üç gözlemin aritmetiğinin işaret ettiği bir pencere. Dip bu aralıktan önce de sonra da gerçekleşebilir, hiç gerçekleşmeyebilir ya da çoktan gerçekleşmiş olabilir. İkinci yöntemin belirsizliği daha büyüktür, çünkü yarılanma tarihi takvime değil blok sayısına bağlıdır: 17.08.2026 itibarıyla blok yüksekliği 962.887, hedef 1.050.000. Ortalama blok süresi 10,0 dakika alınırsa yarılanma Nisan 2028’e, 9,7 dakika alınırsa Mart 2028’e düşer ve bu tek varsayım dip hesabını üç hafta kaydırır.

Bu hesabın dayanağı üç gözlemdir ve zirve tarafı zaten bir kez tutmadı. 2012 döngüsünün zirvesi düzenden 180 gün saptı. Dip tarafındaki üç ölçüm birbirine daha yakın, ama üç ölçüm de bir yasa kurmaya yetmez. Yukarıdaki aralık, düzenin tekrar edeceği varsayımı altında nereye bakılacağını söyler; tekrar edeceğini söylemez.

Genlik zaten tekrar etmedi. Dipten zirveye yükseliş 131 kattan 21,9’a, oradan 8,2 kata indi; düşüşler %87’den %77’ye sığlaştı. Zamanlama tekrar etse bile derinliğin tekrar etmesi için bir sebep yoktur. Tarihi kopyalayıp oranı da kopyalamak, bu tekrarın en zayıf tarafına yaslanmak olur.

Bu döngüde şu ana kadar görülen en düşük nokta 01.07.2026’da 57.718 dolardır. Bu, Bitcoin’in tüm geçmişindeki en düşük fiyat değil; 06.10.2025 zirvesinden bu yana ölçülen en düşük noktadır. Döngü hâlâ devam ettiği için bu rakam bir sonuç değil, ara bir okumadır.

Bu noktanın döngünün dibi olup olmadığı bilinmiyor. Düzen tekrar ederse, yukarıdaki aralık henüz gelmediğine göre dip değildir. Düzen bu döngüde bozulduysa dip çoktan gerçekleşmiş olabilir; 2012 döngüsü, düzenin bozulabildiğini zaten göstermiştir. İki ihtimali bugünden ayırt edecek bir veri yoktur. Bir dibin dip olduğu ancak sonradan, fiyat oradan kalıcı olarak uzaklaştıktan sonra bilinir.

Bu bölüm veri ve olgusal tespit sunar; alım satım tavsiyesi içermez.

Yarılanmanın fiyatı mekanik olarak yukarı ittiği düşünülür, ancak azalan miktar işlem hacminin yanında küçük kalır.

2024 yarılanması, günlük arzı bugünkü fiyatla yaklaşık 28,3 milyon dolar azalttı. Bu, aynı gün el değiştiren tutarın binde üçü kadardır. Piyasa değerine oranı on binde ikidir. Fiyattaki büyük hareketlerin kaynağı olarak bu büyüklük yetersiz kalır.

Yarılanma dört kez gerçekleşti, tamamlanmış döngü sayısı üç. Bu kadar az gözlemden bir yasa çıkarmak istatistiksel olarak mümkün değildir. Dört zirveden biri, 2012 döngüsününki, düzenin dışındadır; o satırı piyasa inceliğine bağlayarak dışarıda bırakmak savunulabilir, ama bu durumda gözlem sayısı üçe düşer. Kalan üç noktanın birbirine yakın düşmesi tesadüf olabilir ve bunu ayırt edecek veri yoktur.

Bu yazının en zayıf halkası burasıdır ve saklamıyoruz: elimizdeki veri, düzenin gerçek olduğunu da tesadüf olduğunu da kanıtlamaya yetmez. Bir okuma diğerinden daha makul görünebilir, ama görünmek kanıt değildir.

Her döngü ayrıca büyük bir makro olayla çakıştı. 2013 yükselişi Kıbrıs bankacılık krizine ve ilk kitlesel medya ilgisine, 2016 sonrası dönem ilk büyük token ihraç dalgasına, 2020 sonrası dönem sıfıra yakın faize ve geniş teşvik paketlerine, 2024 sonrası dönem spot borsa yatırım fonlarının onaylanmasına denk geldi. Aynı anda gerçekleşen iki olaydan hangisinin etkili olduğu, ikisini ayıramadan söylenemez. Dört döngünün dördünde de böyle bir çakışma vardır.

Blok ödülünün ne zaman azalacağı yıllar öncesinden herkese açıktır. Bilinen bir arz değişikliğinin, gerçekleştiği anda fiyatı hareket ettirmesi beklenmez; bilgi zaten fiyatın içindedir. Buna karşı ileri sürülen tek ciddi karşı argüman, iddianın kendisinin davranışı yönlendirdiğidir. Yeterli sayıda kişi döngüye inanıp ona göre davranırsa, döngü kendini gerçekleştirebilir. Bu durumda anlatılan şey arz matematiği değil, ortak beklentidir ve dayanağı da matematik kadar sağlam değildir.

Tablodaki 06.10.2025 zirvesi ve 01.07.2026 dibi, içinde bulunduğumuz döngünün şu ana kadarki uç noktalarıdır, kesinleşmiş değerleri değil. Bir sonraki yarılanmaya kadar geçecek sürede aşılıp aşılmayacağı bilinmez. 2020 döngüsünde tam olarak bu oldu.

Bu sayfa bir sonraki döngüde ne olacağını söylemez. Elimizdeki kanıt, zamanlamada dikkat çekici bir düzen olduğunu gösterir; bu düzenin sebebinin yarılanma olduğunu göstermez. Bu bölüm veri ve olgusal tespit sunar; alım satım tavsiyesi içermez.

Son doğrulama: 17.08.2026. Zirve ve dip tarihleri 2015 öncesi Bitstamp, sonrası Coinbase Exchange günlük serisinden hesaplanmıştır; başka bir borsanın serisinde birkaç günlük kayma olabilir. 2011-2014 dönemi işlem hacimleri düşüktü ve borsalar arası fiyat farkları büyüktü; ilk döngünün rakamları sonrakilerle aynı güvenilirlikte değildir. Son döngünün zirvesi ve dibi kesinleşmemiştir. Bu sayfa veri ve olgusal tespit sunar; alım satım tavsiyesi içermez.